4 yaş özellikleri

4 YAŞ ... İLGİLİ ama İNATÇI DÖNEM

4 YAŞ SOSYAL ve DUYGUSAL GELİŞİM

ÇOCUKLAR NE YAPABİLİR ?

  • Çatışmaların çözümü için anlaşma ve işbirliği yoluna giderler. Çocuklar başkalarının duygu ve davranışlarını anlamaya başladıkça, yarışmayı bırakıp arkadaşlarıyla oynarken işbirliği yapmayı öğrenirler.
  • Çocuklarla daha fazla işbirliği yaparlar. Bu dönemde başka çocukların onlara eşlik etmelerinden hoşlanırlar.
  • Paylaşma duygusunda artış gösterirler.
  • Oyunda anne baba rolü alırlar. Bu yıllarda çoğu çocuk kendi cinsiyetiyle özdeşleşir, erkekler babalarıyla, büyük kardeşleriyle, kızlar da anneleriyle ve diğer kızlara ilgilidir. Evcilik oynarken erkekler doğal olarak baba rolünü, kızlar da anne rolünü alırlar
  • Çocuklar zamanla bağımsız davranışlar gösterirler. Kendi seçimlerini yapmak isterler. Kendi kendine yettiklerini ve ne kadar becerikli olduklarını kanıtlamak isterler. Yürürken anne veya bakıcılarının önüne geçerler, kendi kıyafetlerini yemeklerini seçmek isterler. Otoriteyi zorlamaya başlarlar.                   
  • Anne ve babalarının farklı ihtiyaçları ve duyguları olduğunu anlarlar.
  • Hayal ile gerçeği ayırt edemezler. Hayali arkadaşları vardır.
  • Arkadaşları gibi olmak isterler. 4 yaşındakiler için arkadaşları düşüncelerini, davranışlarını etkilerler ve onlar gibi olmak isterler.       
  • Arkadaşlarını memnun etmeye çalışırlar. Arkadaşları farklı davranışların, değerlerin, yaşam biçiminin göstergeleridir. Arkadaşlarını evlerine davet ederler (ailesini, eşyalarını, evlerini görmeleri için). Onları memnun etmeye ve buna uygun yeni davranışlar sergilemeye başlarlar.
  • Dans etmekten şarkı söylemekten ve oynamaktan hoşlanmaya başlarlar.

UZMANA BAŞVURULACAK DURUMLAR
•           Aşırı saldırgan ve korku davranışları gösteriyorsa,
•           Anne babasından ayrılamıyorsa,
•           Başkalarıyla oynamaya çok az ilgi gösteriyorsa,
•           Sürekli mutsuzsa,
•           Yetişkinleri ve çocukları yok sayıyorsa,
•           Duygularını ifade etmiyorsa,
•           İçine çok kapanıksa.

4 YAŞ ZİHİNSEL GELİŞİM

ÇOCUKLAR NE YAPABİLİR ?

  • Acıktığında, üşüdüğünde, uykusu geldiğinde ne yapacaklarını bilirler.
    Tek bir bakış açısından problemlere yaklaşabilirler.
  • Bu yaştakiler bazı zorluklarla karşılaştıklarında soruna tek bir açıdan yaklaşırlar. Farklı açılardan bakma henüz gelişmemiştir.
  • Hikayenin bazı bölümlerini hatırlarlar ve ifade ederler.                       
  • Dikkat süreleri kısadır.
  • Yaratıcı hayali oyunları daha fazla oynamaya başlarlar. Hayali oyun oynamak çocukların insanlar, hayvanlar ve durumlar hakkında bildiklerini temsil etmede kullandıkları bir başka yöntemdir. Okul öncesi çocuklar hayal ürünü yaşantılardan hoşlanırlar. Kendilerini farklı rollerde hayal ederler- dansçı, doktor, super kahramanlar... Farklı kimliklere bürünürler. Hayali arkadaşlarla konuşurlar. Farklı duygu ve davranışları keşfederler. Hayal ile gerçek arasında gidip gelirler. Bazen de farkı ayırt etmekte zorlanırlar. Bu oyunlar çocukların yaşadıkları dünyayı anlamalarına yardımcı olur. Hayali oyunda bir başkasıymış gibi davranırlar; bir nesneyi başka bir nesne yerine kullanırlar veya bir nesneyi hareketler, sesler ve sözcükler kullanarak tanımlarlar.
  • Bazı renkleri doğru şekilde isimlendirebilirler.
  • Çocuklar renkleri daha küçük yaşlarda da ayırt edebilirler ve renklerin isimlerini öğrenirler. 3 veya 4 yaşa kadar her gördükleri rengi doğru isimlendirmeyebilirler.
  • Bazı rakamları söyleyebilirler. Okul öncesi çocuklar rakam kavramını anlarlar. Bazı rakamları bilirler.
  • Nesneleri doğru şekilde saymayı öğrenirler. Çocuklar önce konuşmaya başlarlar, sayma ise daha sonra gelişir. Başlangıçta sayma çok doğru olmayabilir. Söylenen sayı ile gerçekte nesne sayıları örtüşmeyebilir. 3 ve 4 yaşta sözlü sayma daha doğru şekilde gelişir.
  • Keskin bir zaman kavramına sahip olmaya başlarlar. Özel günlerin, doğum günü, tatil gibi zamanların belirli aralıklarla gerçekleştiğini bilirler. Kaç yaşında olduklarını söyleseler bile, yılın uzunluğuna dair bilgileri yoktur.

UZMANA BAŞVURULACAK DURUMLAR
•           31 aya kadar iki set nesneyi renklerine göre eşleştiremiyorsa,
•           36- 48 ayda problem çözme faaliyetlerinde yaşıtlarına göre güçlük çekiyorsa ve etrafındaki değişimlerin farkında değilse. 

4 YAŞ DİL GELİŞİMİ

ÇOCUKLAR NE YAPABİLİR ?

  • 4- 5 kelimeden oluşan cümlelerle konuşurlar.
  • Sürekli konuşarak, bu yeni beceri kullanımını iyileştirmeye ve pratik yapmaya çalışırlar.  ( “Sakın çoraplarını çıkarma dedi.”, “Bu bebeğe su kaynatıyorum.” gibi.)
  • Gramer yapısına uygun, doğru sorular sorabilirler. “Ne zaman, ne için?” gibi soru cümleleri üretirler. Türkçe’nin yapısına uygun olarak, eklerin üretken bir şekilde takıldığı, 4-5 sözcükten oluşan cümlelerle konuşurlar.  Bu yaşta gramer olarak doğru cümle yapıları kullanmaya başlarlar. Örneğin, daha önce “Köpek nerede?” derken, şimdi “Köpek nereye gitti?” der. “Neden geri gelmiyor?” der.
  • Daha önce kullanmadığı dil yapılarını, fiil çekimlerini kullanırlar. Daha bilinçli şekilde dili kullanır. “Yapabilir miyim?”, “yiyorum”, “yedim” gibi.
  • 15-20 dk. süresince kısa bir hikayeyi okunan bir kitabı dikkatle dinleyebilirler.
  • Kısa hikayeler anlatabilirler. Kurgusu olan kısa hikayeler anlatırlar.
  • İki eylemden oluşan komutları takip ederler.     
  • Kardeşlerinin isimlerini söyleyebilirler.

UZMANA BAŞVURULACAK DURUMLAR
•           24-36 ay arasında sorular sormuyorsa veya basit sorulara “evet”,”hayır” demiyorsa,
•           24-36 ay arasında kısa cümlelerle iletişim kuramıyorsa,
•           36- 48 ay arasında 3 kelimelik cümleler kurmuyorsa,
•           36-48 ay arasında “Ben” ve “sen” kelimelerini uygun ve düzgün kullanmıyorsa.

4 YAŞ BEDENSEL GELİŞİM

ÇOCUKLAR NE YAPABİLİR ?

  • Kendi içeceklerini bardağa koyabilirler. Yarı dolu sürahiden suyu rahatlıkla boşaltabilirler.
  • Söylendiğinde burunlarını temizlerler.
  • Ev işlerinde bazı sorumluluklar alırlar. (Çöp boşaltma, masayı kurma, çamaşırları kirli sepetine yerleştirme gibi.)
  • Yardımla dişlerini fırçalayabilirler.
  • Önündeki küçük düğmeleri ilikleyebilirler.
  • Palto ya da geniş hırka gibi giysileri kendileri giyebilirler.
  • Kısa mesafeleri ayak uçlarında yürüyebilirler.
  • Tek ayakları üzerinde zıplayabilirler,  büyük bir topu iki elleri ile tutabilirler.
  • Tek ayak üzerinde 5 sn. durabilirler. Organize oyun ve sporlara yeterince katılabilmek için gerekli büyük kas becerileri gelişmiştir.
  • Zıplayan bir topu yakalayabilirler.
  • 2- 4 vücut parçasından oluşan insan resmi çizebilirler.
  • Çoğu sol ellerini mi yoksa sağ ellerini mi kullanmak istediklerine karar verirler.
  • Makas kullanmayı becerirler.
  • Çatal, kaşık kullanabilirler.
  • Yetişkin kontrolünde tuvaletini kendisi yapabilir. Erkek çocuklar 3.5 yaşa kadar hazır olmayabilirler. Gece tuvalet kontrolüne başlarlar. Altını ıslatmadan gece uyuyabilir. Bazen kazalar olabilir.

UZMANA BAŞVURULACAK DURUMLAR
•           Yerde zıplayamazsa,
•           3 tekerlekli bisiklet süremezse,
•           Kalemi baş ve işaret parmağı arasında tutamazsa,
•           Çizmekte güçlük çekerse,
•           Daireyi kopyalayamazsa,
•           4 bloğu üst üste dizemezse,

YUNUS YUVA – ergin sokak no:24 tandoğan - ANKARA - info@yunusyuva.com